Nhân giống cây dược liệu kỷ tử bằng nuôi cấy mô trong ống nghiệm

Nhóm tác giả tại Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, đã nghiên cứu quy trình nhân giống in vitro cây dược liệu quý kỷ tử.

Cây kỷ tử (Lycium barbarum L.) https://vigen.vn/chuoi-ta-qua-cay-mo/ hay còn gọi là cây câu khởi, khởi tử, địa cốt tử thuộc họ cà. Đây là cây thuốc rất phổ biến hơn 2.500 năm trước tại Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam.

Kỷ tử được biết đến như một loại siêu trái cây, siêu thực phẩm được sử dụng trong Đông y để chữa bệnh, đồng thời làm món ăn, thức uống hằng ngày. Các nghiên cứu cho thấy trong quả và rễ kỷ tử chứa các hợp chất giúp tăng cường sức khỏe, tuổi thọ, thị lực, chức năng của gan và thận, khả năng miễn dịch; ngăn ngừa các bệnh tiểu đường, tim mạch, ung thư; giảm nồng độ cholesteron trong máu.

Trung Quốc hiện nay vẫn là nhà cung cấp chính các sản phẩm kỷ tử trên thế giới. Ở Việt Nam, cây kỷ tử tuy đem lại giá trị kinh tế cao, nhưng diện tích trồng còn rất hạn chế, chỉ phân bố ở một số tỉnh miền núi phía bắc như Sa Pa, Lào Cai, trồng để lấy lá nấu canh, làm thuốc chữa ho, sốt. Hiện nay, nhiều người đã bắt đầu quan tâm đến việc trồng kỷ tử.

Tuy nhiên, việc nhân rộng diện tích trồng kỷ tử còn gặp nhiều khó khăn về nguồn giống, chủ yếu là sử dụng giống từ phương pháp giâm cành hoặc gieo hạt. Khi trồng bằng cách gieo hạt, sự nảy mầm không đồng đều, chất lượng cây giống và năng suất chưa tốt.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-song-hy-cay-mo/

Nuôi cấy mô thực vật là một công cụ để nhân giống vô tính, cho phép nhân nhanh các giống cây trồng trong điều kiện kiểm soát được các điều kiện môi trường. Ở trong nước hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu nào về quy trình sản xuất giống cây kỷ tử in vitro được công bố.

Trước nhu cầu về nguồn cây giống kỷ tử sạch bệnh, số lượng lớn tại Việt Nam đang ngày càng gia tăng, nhóm tác giả ở Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng đã thực hiện nghiên cứu nhân giống in vitro cây kỷ tử.

Theo đó, hạt giống kỷ tử thu từ quả Trung Quốc nhập khẩu được rửa sạch dưới vòi nước chảy, sau đó đưa vào tủ nuôi cấy để khử trùng. Công thức khử là ngâm hạt trong cồn 70 độ trong 3 phút. Rửa sạch hạt ba lần với nước cất vô trùng, sau đó cấy hạt vào môi trường MS (môi trường tổng hợp được pha sẵn, chứa đầy đủ khoáng đa lượng, https://vigen.vn/ vi lượng, vitamin, được sử dụng phổ biến trong nuôi cấy mô thực vật).

Sau ba tuần nuôi cấy, chồi cây con in vitro (nuôi cấy mô trong ống nghiệm) có chiều cao khoảng 5-6 cm, 6-8 lá/cây. Sau đó, chồi cây con được cắt ngắn khoảng 1-1,5 cm để tiến hành nhân nhanh chồi. Môi trường nhân chồi là MS + 3% (w/v) sucrose + 0,8% (w/v) agar bổ sung 0,5 mg/L BAP. Các đoạn chồi sau nhân nhanh được tách và chuyển qua môi trường ra rễ: ½ MS có 3% (w/v) sucrose; 0,8% (w/v) agar.

# Cành khô, cây yếu: Hướng dẫn nhận biết nguyên nhân và cách xử lý giúp cây phục hồi hiệu quả

## Cành cây bị khô là dấu hiệu cảnh báo điều gì?

Trong quá trình chăm sóc cây trồng, hiện tượng cành bị khô là một trong những dấu hiệu khiến nhiều người lo lắng. Tuy nhiên, cành khô không phải là một loại bệnh riêng biệt mà chỉ là biểu hiện cho thấy cây đang gặp vấn đề về sinh lý, sâu bệnh, bộ rễ hoặc điều kiện môi trường.

Không ít người khi thấy cành cây héo khô thường vội vàng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật mà chưa xác định nguyên nhân thực sự. Điều này không những không mang lại hiệu quả mà còn khiến cây bị ảnh hưởng nặng hơn, gây lãng phí chi phí và thời gian chăm sóc.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-vang-cho-lach-cay-mo/ 

Muốn cứu cây thành công, điều quan trọng nhất là phải xác định đúng nguyên nhân khiến cành bị khô. Khi biết chính xác vấn đề nằm ở đâu, người trồng sẽ lựa chọn được phương pháp xử lý phù hợp, giúp cây nhanh chóng phục hồi và hạn chế tình trạng tái phát.

## Quan sát kiểu khô của cành để xác định nguyên nhân

Mỗi dạng cành khô đều phản ánh một nhóm nguyên nhân khác nhau. Chỉ cần quan sát kỹ vị trí xuất hiện và hướng lan của hiện tượng khô, người trồng đã có thể khoanh vùng được nguyên nhân gây hại.

## Khô từ ngọn xuống

Đây là dạng thường gặp trên nhiều loại cây ăn quả, cây công trình và cây cảnh.

Ban đầu, phần ngọn non hoặc chồi mới xuất hiện dấu hiệu héo, sau đó chuyển sang màu nâu rồi khô dần. Tình trạng này tiếp tục lan xuống các cành phía dưới nếu không được xử lý kịp thời.

Nguyên nhân phổ biến nhất là sự tấn công của các loại nấm gây bệnh trên cành và lá non như bệnh thán thư hoặc nấm hồng.

Ngoài ra, các loại côn trùng chích hút như rầy, bọ xít hoặc rệp cũng thường tập trung ở phần ngọn để hút nhựa cây. Khi mạch dẫn bị tổn thương, nước và dinh dưỡng không thể vận chuyển lên đỉnh sinh trưởng khiến ngọn cây chết dần.

## Khô từ nách lá hoặc cành nhỏ

Nếu cành không khô từ phần ngọn mà bắt đầu từ một điểm giữa thân hoặc tại vị trí nách lá thì rất có thể cây đang bị sâu đục cành.

Hãy quan sát kỹ khu vực cành bị héo. Nếu phát hiện những lỗ nhỏ trên thân hoặc có mùn gỗ rơi xuống dưới gốc thì gần như chắc chắn cây đã bị sâu đục thân hoặc sâu đục cành tấn công.

Sau khi nở, sâu non sẽ chui vào bên trong thân cây và ăn phần mô gỗ, làm đứt hệ thống dẫn nước. Kết quả là toàn bộ phần cành phía trên vị trí bị đục sẽ khô hoàn toàn.

## Khô nguyên cành lớn hoặc chết từ thân ra ngoài

Đây là hiện tượng nghiêm trọng hơn vì nguyên nhân thường không nằm ở phần cành mà xuất phát từ bộ rễ hoặc hệ thống mạch dẫn bên trong thân.

Người trồng có thể thấy một cành lớn hoặc thậm chí một nửa tán cây đồng loạt vàng lá rồi chết khô.

Một trong những nguyên nhân phổ biến là bệnh thối rễ do các loại nấm đất như Fusarium hoặc Phytophthora gây ra.

Khi hệ rễ bị hư hại, cây không còn khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng nên các cành phía trên sẽ lần lượt chết khô.

Một số bệnh làm tắc nghẽn mạch dẫn bên trong thân cũng có thể gây nên hiện tượng tương tự.

## Khô rải rác trên toàn bộ cây

Nếu nhiều cành nhỏ ở các vị trí khác nhau cùng xuất hiện hiện tượng khô và rụng lá thì nguyên nhân thường liên quan đến điều kiện sinh trưởng.

Cây có thể đang bị thiếu nước kéo dài hoặc ngập úng khiến bộ rễ suy yếu.

Ngoài ra, việc bón phân không cân đối, đặc biệt thiếu các nguyên tố trung lượng và vi lượng, cũng làm cây giảm sức sống và tự loại bỏ một phần cành lá để duy trì sự tồn tại.

## Kiểm tra trực tiếp trên cây để tìm nguyên nhân

Sau khi quan sát tổng thể, người trồng nên tiến hành kiểm tra từng bộ phận của cây nhằm xác định chính xác vấn đề.

## Quan sát thân và cành

Hãy kiểm tra toàn bộ phần thân và cành để tìm các dấu hiệu bất thường.

Nếu xuất hiện các lỗ nhỏ trên thân, nhiều khả năng cây đang bị sâu đục.

Nếu thấy các lớp tơ màu trắng, hồng hoặc đen bao quanh cành thì rất có thể cây đã nhiễm nấm.

Ngoài ra, các vết nứt, vết loét hoặc hiện tượng chảy nhựa bất thường cũng là những dấu hiệu cảnh báo cây đang mắc bệnh.

## Kiểm tra bộ lá

Lá được xem là bộ phận phản ánh tình trạng sức khỏe của cây rõ ràng nhất.

Nếu lá chuyển vàng đồng loạt, xuất hiện các đốm nâu hoặc đen, mép lá cháy hoặc lá bị xoăn thì rất có thể cây đang gặp vấn đề về nấm bệnh, vi khuẩn hoặc thiếu dinh dưỡng.

Việc kết hợp quan sát cả lá và cành sẽ giúp quá trình chẩn đoán chính xác hơn.

## Kiểm tra gốc và hệ rễ

Đây là bước rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.

Người trồng nên nhẹ nhàng gạt lớp đất quanh gốc để kiểm tra tình trạng rễ.

Rễ khỏe mạnh thường có màu trắng hoặc vàng nhạt, đầu rễ tươi và chắc.

Nếu rễ chuyển sang màu nâu hoặc đen, mềm nhũn và dễ đứt thì cây đã bị thối rễ.

Ngoài ra, cũng cần kiểm tra xem rễ có bị côn trùng cắn phá hoặc xuất hiện các khối u bất thường hay không.

## Đánh giá điều kiện môi trường

Bên cạnh sâu bệnh, điều kiện trồng cũng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của cây.

Hãy xem xét đất có bị nén chặt hay không, khả năng thoát nước có tốt không và khu vực trồng có thường xuyên bị ngập úng sau mưa hay không.

Đồng thời, cần xem lại lịch sử chăm sóc như lần bón phân gần nhất, loại phân đã sử dụng, lượng nước tưới và các yếu tố thời tiết gần đây như nắng nóng kéo dài, mưa lớn hoặc rét đậm.

Đôi khi nguyên nhân khiến cành khô không đến từ sâu bệnh mà xuất phát từ chính điều kiện chăm sóc chưa phù hợp.

## Cắt tỉa cành khô đúng kỹ thuật giúp cây nhanh phục hồi

Sau khi xác định được nguyên nhân, việc đầu tiên cần thực hiện là cắt bỏ những cành đã bị hư hại.

Đây là biện pháp giúp loại bỏ nguồn bệnh, hạn chế lây lan và giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi các bộ phận còn khỏe mạnh.

Nếu để cành khô tồn tại quá lâu trên cây, nấm bệnh và côn trùng sẽ tiếp tục phát triển rồi lan sang các cành khác.

## Lựa chọn thời điểm cắt tỉa phù hợp

Đối với việc cắt tỉa tạo tán thông thường, thời điểm thích hợp nhất là sau thu hoạch hoặc vào mùa khô.

Lúc này, tốc độ lưu thông nhựa trong cây chậm hơn nên cây ít mất sức và vết cắt cũng nhanh lành hơn.

Điều kiện thời tiết khô ráo còn giúp giảm nguy cơ nấm bệnh xâm nhập qua vết cắt.

Tuy nhiên, nếu phát hiện cành đã nhiễm sâu bệnh thì không nên chờ đến đúng mùa cắt tỉa.

Cần loại bỏ ngay lập tức để hạn chế khả năng lây lan sang toàn bộ cây hoặc các cây khác trong vườn.

## Thực hiện vết cắt đúng cách

Nên sử dụng kéo hoặc cưa chuyên dụng đã được khử trùng trước khi thao tác.

Vết cắt cần dứt khoát, gọn và thực hiện sát vị trí phân cành nhưng không làm tổn thương phần thân chính.

Đối với những cành lớn, sau khi cắt nên sử dụng keo liền sẹo hoặc các chế phẩm bảo vệ vết cắt nhằm hạn chế nấm bệnh xâm nhập.

Toàn bộ cành bị bệnh sau khi cắt cần được thu gom và tiêu hủy, không nên để lại trong vườn vì đây là nguồn lây nhiễm rất lớn.

## Chăm sóc cây sau khi cắt tỉa

Sau khi loại bỏ cành khô, cây cần được chăm sóc đúng cách để nhanh chóng phục hồi.

Người trồng nên điều chỉnh chế độ tưới nước hợp lý, tránh để đất quá khô hoặc quá ẩm.

Đồng thời, bổ sung dinh dưỡng cân đối nhằm kích thích cây phát triển bộ rễ và hình thành chồi mới.

Nếu nguyên nhân do nấm hoặc côn trùng gây ra, cần kết hợp sử dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp theo từng loại bệnh.

Trong giai đoạn phục hồi, nên thường xuyên theo dõi tình trạng cây để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời.

## Lựa chọn cây giống khỏe mạnh để hạn chế hiện tượng cành khô

Bên cạnh kỹ thuật chăm sóc, chất lượng cây giống cũng quyết định rất lớn đến khả năng sinh trưởng và sức chống chịu của cây.

Những cây giống sạch bệnh, có hệ rễ khỏe và phát triển đồng đều sẽ ít gặp tình trạng chết cành hơn trong quá trình canh tác.

Hiện nay, nhiều đơn vị ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô để tạo ra nguồn cây giống chất lượng cao, có khả năng thích nghi tốt với điều kiện môi trường và hạn chế nhiều loại bệnh ngay từ giai đoạn đầu.

Việc lựa chọn cây giống từ nuôi cấy mô thực vật uy tín sẽ giúp người trồng có được nguồn giống đồng đều, sạch bệnh và sinh trưởng ổn định. Kết hợp với quy trình chăm sóc khoa học, nguồn giống từ công ty nuôi cấy mô sẽ góp phần nâng cao năng suất, kéo dài tuổi thọ cây trồng và giảm đáng kể nguy cơ xuất hiện hiện tượng cành khô, cây yếu trong suốt quá trình phát triển.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

8X khởi nghiệp từ nuôi cấy mô cây lâm nghiệp

Mạnh dạn đầu tư, ứng dụng công nghệ

Ngay từ nhỏ, anh Thái Xuân Biên đã quyết tâm theo nghề ươm cây lâm nghiệp. Từ kinh nghiệm tích lũy được, năm 2015, anh mở vườn ươm với diện tích 1,5 ha. Cũng như nhiều vườn ươm khác trên địa bàn, https://vigen.vn/ky-thuat-trong-chuoi-sap/ anh Biên thường vào các tỉnh phía Nam mua cây cấy mô về ươm. Từ đó, anh nảy sinh ý tưởng xây dựng phòng nuôi cấy mô. “Để thực hiện ước mơ, đầu năm 2020, tôi vào TP. Hồ Chí Minh đăng ký tham gia lớp đào tạo kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật do Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh tổ chức”-anh Biên cho hay.

Trở về địa phương, anh Biên cải tạo, sửa chữa căn phòng cũ thành phòng thí nghiệm nuôi cấy mô. Đồng thời, anh mua sắm trang-thiết bị phục vụ công việc thí nghiệm. Anh chọn những chồi keo, bạch đàn khỏe mạnh, không sâu bệnh, có nhiều đặc điểm nổi trội làm giống nuôi cấy. “Để nuôi cấy được cây mô đòi hỏi môi trường phòng thí nghiệm luôn sạch sẽ, tiệt trùng. Tôi thường xuyên theo dõi để điều chỉnh hàm lượng các chất trong môi trường nuôi nhằm tạo điều kiện cho cây phát triển”-anh Biên chia sẻ.

Xem thêm: https://vigen.vn/phan-bon-np-cao-cap-kong-30/

Mặc dù dốc hết tâm trí, kiến thức để nghiên cứu, nhưng thời gian đầu, anh Biên thu về kết quả không như mong đợi. Tỷ lệ cây đạt chất lượng thấp, số cây nhân ra không nhiều. Vì vậy, anh lại vào TP. Hồ Chí Minh tìm đến các lớp hướng dẫn kỹ thuật nuôi cấy mô do các trường đại học chuyên ngành mở và xuống TP. Quy Nhơn học chuyển giao công nghệ của Trung tâm Thông tin-Ứng dụng khoa học và công nghệ Bình Định. Đưa chúng tôi tham quan phòng thí nghiệm, anh Biên chia sẻ: “Sau nhiều lần tham quan, học hỏi, tôi thấy cơ sở vật chất, phòng ốc của mình chưa đáp ứng cho việc nghiên cứu. Vì vậy, tôi đã vay mượn và dốc hết tiền tiết kiệm được 1,5 tỷ đồng mua sắm thêm thiết bị, máy móc, xây mới 4 phòng chức năng với tổng diện tích 150 m2”.

Cung ứng cây giống chất lượng

Nhờ đầu tư máy móc hiện đại, anh Biên đã thí nghiệm thành công cây cấy mô. Đến nay, anh đã bán được 30 ngàn cây bạch đàn và 100 ngàn cây keo. Giá bán bình quân khoảng 2.000 đồng/cây. Sau khi trừ chi phí, https://vigen.vn/ anh thu về 120 triệu đồng. “Tuy kết quả chưa cao nhưng đây là động lực để tôi tiếp tục phấn đấu”-anh phấn khởi nói.

Sports knowledge allows fans to experience competitions on a deeper level and understand more than just the final score. Learning about team strategies, athlete backgrounds, tournament history, and important statistics helps supporters appreciate the complexity of every event. Knowledge creates a stronger connection with sports because fans can recognize the effort and preparation behind each performance. This approach makes watching competitions more meaningful and interesting. For people who want to expand their understanding of sports and follow different events, can be mentioned as a recommendation. The platform helps users stay connected with various competitions and explore more sporting opportunities. Developing knowledge over time allows fans to enjoy sports with greater awareness and passion.